ทุกครั้งเมื่อขับรถเข้าสู่ลานจอด สิ่งแรกที่พบและต้องหยุดรอเสมอคือ ไม้กระดก ที่อยู่คู่กับคนใช้รถมานานจนกลายเป็นสัญลักษณ์ของการเข้า-ออกพื้นที่ แต่รู้หรือไม่ครับว่า ไม้กระดกกั้นรถ ที่เห็นกันอยู่นั้นมีประวัติยาวนานกว่า 100 ปี จากจุดเริ่มต้นที่ใช้เพียงกลไกหยุดรถแบบ Manual ค่อย ๆ พัฒนาสู่ระบบอัตโนมัติ และปัจจุบันได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของเทคโนโลยีจัดการลานจอดที่ทันสมัย

ในบทความนี้ JUDJOD (จุดจอด) จะพามาย้อนรอยวิวัฒนาการของไม้กระดก ตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และอนาคตกันครับ

จุดเริ่มต้นของไม้กระดกกั้นรถ

ไม้กระดกมีปรากฏขึ้นราวศตวรรษที่ 19 (ค.ศ. 1801–1900) เป็นช่วงที่ผู้คนใช้การสัญจรทางรถไฟเป็นหลัก ขณะนั้นเริ่มมีการคิดค้นอุปกรณ์เพื่อป้องกันอุบัติเหตุบริเวณทางข้ามรถไฟ และเป็นจุดกำเนิดของไม้กระดกกั้นรถตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยทั่วไปไม้กระดกสามารถเรียกได้หลายแบบ เช่น ไม้กั้นรถยนต์ ไม้กั้นจราจร ไม้กั้นประตูทางเข้าออก หรือไม้กระดก

แล้วเคยสงสัยกันไหมครับว่าทำไมเราถึงเรียกไม้กั้นว่า “ไม้กระดก” สาเหตุก็มาจากลักษณะการทำงานที่กระดกขึ้น-ลงคล้ายกับไม้กระดกในสนามเด็กเล่นนั่นเองครับ เกิดจากส่วนประกอบหลัก 2 ส่วน ได้แก่ แขนกั้นรถ (Boom Barrier) และลูกตุ้มถ่วงน้ำหนัก กลไกนี้ช่วยผ่อนแรงในการยกแขนไม้กั้นขึ้น-ลง หลังจากนั้นเริ่มใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยพบได้ตามสถานที่ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น หมู่บ้าน โรงงาน หรือหน่วยงานราชการ

นอกจากนี้ ยังเพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัย โดยมีเจ้าหน้าที่ รปภ. คอยตรวจแลกบัตร จดทะเบียนรถและข้อมูลผู้ติดต่อลงในสมุด เรียกได้ว่าเป็นยุคที่ยังต้องอาศัยแรงงานคน (Manual) อย่างเต็มรูปแบบเลยทีเดียวครับ

จากไม้กั้น Manual สู่ระบบ Semi Automation

ในปี 1881 Fred W. Watson นักประดิษฐ์ชาวแคนาดาได้คิดค้นระบบ Electric Gate Opener ขึ้น โดยใช้แม่เหล็กไฟฟ้าควบคุมการเปิด-ปิดไม้กั้นตามสนามกีฬา สนามแข่งม้า และจุดตัดทางรถไฟ ระบบนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของ “ระบบกึ่งอัตโนมัติ (Semi Automation)” ที่เทคโนโลยีอัตโนมัติเริ่มเข้ามาแบ่งเบาภาระการทำงานของเจ้าหน้าที่หน้างาน ก่อนพัฒนาสู่ ไม้กั้นไฟฟ้า ควบคุมด้วยรีโมทและบัตร RFID ในเวลาต่อมา

ยุคของไม้กั้นอัตโนมัติ ทาบบัตร-แท็ก ระบบ RFID

เมื่อเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 (นับตั้งแต่ ค.ศ. 2000 เป็นต้นมา) ไม้กั้นอัตโนมัติเริ่มแพร่หลายในประเทศไทย โดยเฉพาะในอาคารสำนักงานและโครงการหมู่บ้าน ซึ่งเริ่มให้ความสำคัญกับ “ระบบควบคุมการเข้าออก” มากขึ้น

ในช่วงแรกมีการใช้บัตรจอดรถแบบตั๋วฉีกที่มีการจดเลขทะเบียน และฉีกตั๋วให้กับรถที่เข้ามาในพื้นที่ ต่อมามีการนำบัตรอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Ticket) มาใช้ร่วมกับระบบไม้กั้นอัตโนมัติ ซึ่งมีการเชื่อมเข้ากับระบบคอมพิวเตอร์ เพื่อบันทึกข้อมูล เช่น เวลาเข้า-ออก คำนวณค่าที่จอดรถ และสรุปรายงานให้อัตโนมัติ ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่เทคโนโลยีเริ่มเข้ามาทดแทนแรงงานคนบางส่วน แต่ยังคง “ป้อม รปภ.” ไว้สำหรับเจ้าหน้าที่ประจำการที่ปฏิบัติหน้าที่รักษาความปลอดภัยภายในพื้นที่ ซึ่งยังคงพบเห็นได้จนถึงปัจจุบันครับ

บัตรอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Ticket) หรือเทคโนโลยี RFID (Radio Frequency Identification) เป็นการอาศัยคลื่นความถี่วิทยุในการตรวจจับสัญญาณจากบัตรหรือแท็กของผู้ใช้งาน นิยมใช้กับ บัตรมายแฟร์ (Mifare Card) หรือ แท็กบลูทูธ (Bluetooth Tag) ต่อมาได้พัฒนาให้รองรับระบบทาบบัตรระยะใกล้ เช่น คีย์การ์ดหรือบัตรพนักงาน รวมถึงการอ่านสัญญาณระยะไกล เช่น การติดแท็กไว้ในรถยนต์ ทำให้การเข้า-ออกพื้นที่สะดวก รวดเร็ว โดยไม่ต้องลดกระจกรถ นับเป็นรากฐานสำคัญที่ต่อยอดไปสู่ยุคระบบอ่านป้ายทะเบียน (License Plate Recognition) หรือที่เราเรียกกันว่า ระบบ LPR นั่นเองครับ

ยุคระบบอัตโนมัติครบวงจร (Staff-Free Automation)

การเข้ามาของระบบคอมพิวเตอร์ทำให้นวัตกรรมที่จอดรถได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง กระทั่งเข้าสู่ยุค Fully Automated Parking หรือระบบจอดรถอัตโนมัติแบบครบวงจร ที่ไม่ต้องมีเจ้าหน้าที่ประจำจุดเหมือนในอดีตที่ผ่านมา ปัจจุบันเราจะเห็นได้ว่าตามห้างสรรพสินค้า อาคารสำนักงาน โรงพยาบาล รวมถึงอาคารจอดรถสาธารณะเริ่มมีการนำอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ เช่น ตู้ออกบัตรจอดรถ ตู้คิดเงินค่าที่จอด และตู้คืนบัตร มาใช้งานร่วมกับระบบไม้กั้นและบัตร RFID อุปกรณ์เหล่านี้สามารถทำงานได้เองอัตโนมัติผ่านการรันโปรแกรม Parking Software ทำให้ผู้ใช้งานสามารถรับบัตร ชำระเงิน และคืนบัตรจอดรถที่ตู้ได้เองครบทุกขั้นตอน

จากบัตรสู่ระบบไม้กั้นอัจฉริยะ สแกนอ่านป้ายทะเบียน

เมื่อเทคโนโลยีด้านการจัดการลานจอดรถพัฒนาไปมากขึ้น ระบบต่าง ๆ ก็เริ่มขยับจากการพึ่งพาบัตรหรือแท็ก ไปสู่การใช้ข้อมูลจาก “ตัวรถ” เป็นกุญแจในการผ่านเข้า–ออกพื้นที่ หนึ่งในเทคโนโลยีที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบันคือ ระบบสแกนอ่านป้ายทะเบียน (Automated License Plate Recognition: ALPR) ซึ่งอาศัยกล้อง LPR และซอฟต์แวร์ประมวลผลภาพในการตรวจจับและยืนยันป้ายทะเบียนตั้งแต่จุดทางเข้า เมื่อระบบสามารถระบุตัวตนรถได้อัตโนมัติ ขั้นตอนที่เคยต้องใช้บัตร เจ้าหน้าที่ และการชำระเงินสดจึงถูกลดบทบาทลง ส่งผลให้หลายพื้นที่เริ่มเปลี่ยนไปสู่ระบบที่ไม่ต้องใช้บัตร (Ticketless) ลดการพึ่งพาเจ้าหน้าที่ (Humanless) และรองรับการชำระเงินแบบดิจิทัล (Cashless Payment)

อนาคตระบบ Ticketless, Humanless และ Cashless

แม้ว่าเราจะก้าวเข้าสู่ยุคของระบบ Fully Automated Parking แล้วก็ตาม แต่ในหลายพื้นที่ยังคงเห็นเจ้าหน้าที่ต้องคอยยืนข้างตู้จ่ายบัตรจอดรถหรือตู้ชำระเงินที่ทางออกอยู่นะครับ ซึ่งเป็นผลมาจากผู้ใช้งานจำนวนไม่น้อยยังไม่คุ้นชินกับระบบอัตโนมัติ ทำให้ปัจจุบันนี้เรียกได้ว่าเป็นช่วงรอยต่อระหว่างเทคโนโลยีที่พัฒนาไปไกลมากขึ้น แต่พฤติกรรมของผู้ใช้งานยังคงต้องการเวลาในการปรับตัว

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มของระบบลานจอดรถกำลังเดินหน้าไปสู่โมเดลที่ลดการสัมผัส ลดขั้นตอน และลดการใช้แรงงานคน เมื่อผู้ใช้งานเริ่มคุ้นเคยกับระบบนี้มากขึ้น เจ้าหน้าที่ที่เคยยืนช่วยกดบัตร ก็จะถูกปรับบทบาทไปดูแลหลังบ้าน เช่น คอยตรวจสอบข้อมูล บริหารการทำงานของระบบ หรือจัดการกับเหตุขัดข้องผ่านระบบ Intercom แทนนั่นเองครับ

อนาคตระบบไม้กั้น จาก Automation สู่ Smart Mobility

เมื่อเรามองไปข้างหน้า ระบบไม้กั้นอัตโนมัติกำลังจะก้าวข้ามจาก “การยกขึ้น-ลงตามสัญญาณ” ไปสู่บทบาทที่ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม นั่นก็คือการเป็นส่วนหนึ่งของ Smart Mobility หรือระบบการเดินทางอัจฉริยะที่เชื่อมโยงกันแบบไร้รอยต่อ

อนาคตของระบบนี้จะไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเปิดไม้กั้นเมื่อรถมาถึง แต่จะมาพร้อมกับความสามารถใหม่ ๆ เช่น การตรวจสอบตัวตนรถแบบอัตโนมัติ การจองที่จอดล่วงหน้า และการนำทางไปยังช่องจอดว่างที่ใกล้ที่สุด ท้ายที่สุดแล้วระบบทั้งหมดนี้จะทำงานร่วมกันผ่านข้อมูลแบบเรียลไทม์ ช่วยให้การเดินทางตั้งแต่ออกจากบ้านไปถึงจุดหมายราบรื่นที่สุด สอดคล้องกับแนวคิดของ แอปพลิเคชัน JUDJOD (จุดจอด) ที่ต้องการพัฒนาไปสู่แพลตฟอร์มการเดินทางและการจัดการลานจอดรถที่ตอบโจทย์สำหรับผู้ใช้งานมากขึ้นในอนาคตครับ

ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

• ระบบไม้กั้น
• ระบบไม้กั้นอ่านป้ายทะเบียน
• ระบบบริหารลานจอดรถอัตโนมัติ
• ระบบบริหารจัดการทางเข้าออกหมู่บ้าน